Kennisbank · Brainspotting
Brainspotting: wat het is, hoe het werkt en voor wie
Brainspotting is een brain-based methode om trauma, stress en blokkades te verwerken via één vaste oogpositie. Waar je kijkt, bepaalt mede hoe je je voelt. In dit artikel lees je alles wat je wilt weten: de werking, het verschil met EMDR, de stand van de wetenschap en wat je kunt verwachten.
Door Dirk Jan Versluis, psycholoog NIP, met duizenden sessies ervaring in brainspotting. Bijgewerkt op 15 oktober 2026.
Inhoud
Wat is brainspotting?
Brainspotting is een relatief jonge, snel groeiende methode voor het verwerken van spanning, stress en traumagerelateerde klachten. De Amerikaanse psychotherapeut David Grand ontdekte de techniek in 2003, min of meer bij toeval. Hij behandelde een jonge kunstschaatsster met EMDR en zag dat haar hele lichaam reageerde op één specifieke oogpositie. Toen hij haar blik daar liet rusten, kwam er een verwerking op gang die dieper ging dan alles wat ze daarvoor had gedaan.
Grand concludeerde dat die oogpositie toegang gaf tot diepere, niet-verbale lagen van het brein: precies daar waar vastgezette spanning en pijn zich bevinden. Zo ontstond brainspotting, een methode die het natuurlijke verwerkingsvermogen van het lichaam activeert door te werken met één plek in het blikveld: de brainspot.
Het principe: waar je kijkt, bepaalt hoe je je voelt
Iedereen kent het: je kijkt even weg als iets je raakt, of je blik blijft hangen op een punt terwijl je nadenkt. Brainspotting maakt gebruik van die natuurlijke koppeling tussen blik en binnenwereld. Wanneer je je blik richt op een punt dat interne activatie oproept, komt er een neurofysiologisch proces in beweging. Dat gebeurt onder de verbale laag, in de subcorticale gebieden van het brein waar reflexen, spanning en traumatische reacties worden vastgehouden.
Daarom hoef je bij brainspotting niet te begrijpen waarom je vastloopt. Het lichaam verwerkt wat het jarenlang heeft vastgehouden, zonder dat je het eerst cognitief hoeft te snappen. Brainspotting brengt het systeem van contractie naar expansie: van spanning naar ruimte, van overleven naar leven.
Hoe verloopt een sessie?
Een sessie brainspotting verloopt rustig. Er is weinig uitleg en weinig gepraat; het werk gebeurt in jou. Grofweg verloopt het in vier stappen.
1
Activatie opzoeken
Je brengt een thema in: een klacht, een herinnering, een blokkade of een situatie waarin je vastloopt. Je merkt waar en hoe sterk dat in je lichaam voelbaar is.
2
De brainspot vinden
De therapeut beweegt langzaam een aanwijsstok door je blikveld. Waar je lichaam het sterkst reageert, met een slikreflex, een knipper of een golf spanning, ligt de brainspot.
3
Verwerken
Je blik rust op die plek. Je lichaam reageert vanzelf met spanning, ontlading of rust. Je hoeft niet te praten of te analyseren; de therapeut bewaakt veiligheid en tempo.
4
Landen
Aan het eind check je opnieuw hoe het thema voelt. Meestal is de lading duidelijk lager. De verwerking gaat na de sessie vaak nog door.
Een sessie duurt meestal 60 tot 90 minuten. Vaak gebruiken we een koptelefoon met zachte, bilaterale muziek die tussen links en rechts beweegt. Dat ondersteunt de regulatie, maar is niet noodzakelijk.
Brainspotting en EMDR: de verschillen
Brainspotting en EMDR worden vaak met elkaar vergeleken. Dat is logisch: brainspotting is ontstaan uit EMDR, beide werken met het blikveld en beide richten zich op het verwerken van traumatische ervaringen. Toch verschillen werking en beleving duidelijk.
| EMDR | Brainspotting | |
|---|---|---|
| Ogen | Bewegende prikkels: oogbewegingen, tikjes of tonen | Eén vaste oogpositie, de brainspot |
| Structuur | Vast protocol in acht fasen | Geen vast protocol; het proces van de cliënt leidt |
| Praten | Regelmatig terugmelden en scoren (0 tot 10) | Weinig tot geen praten nodig |
| Beleving | Vaak intens, snel en cognitief | Vaak rustiger en meer lichamelijk |
| Rol therapeut | Actief sturend | Afgestemd volgend |
| Onderbouwing | Uitgebreid onderzocht, in internationale richtlijnen | Jonger, kleinere studies, in ontwikkeling |
Doing it to them, of doing it with them
De Britse collega dr. Mark Grixti, die met beide methoden werkt, verwoordde het verschil treffend. EMDR voelde voor hem als doing it to them: de nadruk ligt zo sterk op de techniek dat je EMDR op de cliënt toepast. Brainspotting ervoer hij als doing it with them: de relatie weegt zwaarder, je voelt als therapeut veel meer contact en het natuurlijke proces staat centraal in plaats van de techniek.
Welke methode past bij jou?
Geen van beide is in absolute zin beter. EMDR heeft een veel sterkere wetenschappelijke positie en is bij afgebakend gebeurtenistrauma, zoals een ongeluk of overval, een logische eerste keus. Waar EMDR tegen grenzen aanloopt, heeft brainspotting vaak de betere papieren: bij trauma zonder duidelijke herinnering, bij lichamelijke spanningsklachten, en bij mensen die met praten en analyseren niet verder komen.
Veel mensen komen daarom pas bij brainspotting uit nadat gesprekstherapie, gedragstherapie of EMDR onvoldoende hielpen. Wat de keuze bepaalt: de aard van je klacht, je voorkeur voor praten of non-verbaal werken, hoe je reageert op intensiteit, je lichaamsbewustzijn en het tempo dat bij je past.
Lees verder: Brainspotting of EMDR: wat is het verschil, en wat past bij jou?
Is brainspotting wetenschappelijk onderbouwd?
Eerlijk antwoord: de onderbouwing groeit, maar is nog niet zo sterk als die van EMDR. Brainspotting bestaat sinds 2003 en wordt wereldwijd toegepast door therapeuten die werken met trauma, stress en emotionele klachten. Het onderzoek loopt achter op de praktijk, en dat zou wat ons betreft sneller mogen.
Wat het onderzoek laat zien
Het bekendste onderzoek is een vergelijking met EMDR door Hildebrand, Grand en Stemmler (2017). 76 volwassenen met traumaklachten kregen drie sessies van zestig minuten, met EMDR of met brainspotting. In beide groepen namen de PTSS-klachten duidelijk af, ook gemeten na zes maanden. De effecten waren bij EMDR wat groter, en deelnemers kozen zelf hun behandeling, wat de conclusies beperkt. De onderzoekers concludeerden dat brainspotting een effectief alternatief lijkt voor mensen met traumaklachten.
Daarnaast zijn er kleinere studies en veel klinische casusbeschrijvingen over stress, angst, lichamelijke spanningsklachten en prestatieblokkades. De resultaten zijn overwegend positief: mensen ervaren minder spanning, meer rust en kunnen beter functioneren. Grote gerandomiseerde studies, de gouden standaard, ontbreken nog.
Hoe het werkt, volgens de theorie
De theoretische onderbouwing komt vooral van David Grand en van de psychiater Frank Corrigan, die beschreven hoe oogposities samenhangen met activatie in diepere hersengebieden zoals de middenhersenen. Brainspotting zou het lichaam helpen oude stress te ontladen, het zenuwstelsel naar rust en regulatie te brengen, en herinneringen opnieuw op te slaan zonder de paniek die eraan vastzat. Die verklaring sluit aan bij moderne inzichten over neuroplasticiteit en lichaamsgericht traumawerk, maar is zelf nog beperkt onderzocht.
Wat toonaangevende experts zeggen
“Brainspotting is based on the profound attunement of the therapist with the patient, finding a somatic cue and extinguishing it by down-regulating the amygdala.”
“I have personally experienced the benefit of Brainspotting. Just with one session, I was able to relax the grip of a burdensome perspective and its associated emotions, both of which I had carried for a long time.”
“Brainspotting is a remarkable, sophisticated, flexible addition to the therapeutic toolkit of any psychotherapist.”
Conclusie: brainspotting is geen alternatieve of dubieuze techniek, maar een moderne methode met veelbelovende resultaten. Wie zekerheid zoekt op het niveau van behandelrichtlijnen, vindt die (nog) bij EMDR. Wie verder wil waar andere methoden stoppen, vindt in brainspotting een serieuze optie.
Lees verder: Werkt brainspotting echt? Wat het onderzoek zegt
Bij welke klachten helpt brainspotting?
Als je David Grand vraagt waarvoor brainspotting werkt, zegt hij: bij iedereen met een actief zenuwstelsel. Met andere woorden: bij iedereen die leeft. Dat klinkt breed, en dat is het ook. Brainspotting werkt niet op één klacht, maar op het systeem waar klachten uit voortkomen: spanning, bevriezing, emotionele lading en ontregeling.
Op de site van Grands organisatie wordt brainspotting onder meer genoemd bij:
- trauma en PTSS
- angst en paniek
- depressieve klachten
- chronische stress en burn-out
- lichamelijke spanningsklachten
- hechtings- en ontwikkelingsproblematiek
- dissociatie
- verslaving
- rouw en verlies
- boosheid en impulsregulatie
- prestatiedruk en faalangst
- ingrijpende medische ervaringen
Waar brainspotting uitzonderlijk sterk in is
- Trauma en posttraumatische dynamiek, omdat brainspotting werkt waar woorden tekortschieten.
- Lichamelijke spanningsklachten, zoals pijn, druk, verstarring en spanning in spieren of adem.
- Emotieregulatie: emoties niet kunnen voelen, erdoor overspoeld raken of dissociatieve patronen.
- Hoofd en lijf die los van elkaar staan: brainspotting herstelt de verbinding.
Geen wondermiddel
Sommige mensen vinden het verdacht dat brainspotting bij zoveel klachten wordt genoemd. Terecht om kritisch te zijn. Brainspotting claimt niet elke klacht te genezen, vervangt niet vanzelf psychiatrische zorg en is niet magisch. Het is wel een interventie die direct inwerkt op het zenuwstelsel. Als dat systeem in balans komt, verbetert het herstelklimaat, en daardoor kunnen veel soorten klachten afnemen. Brainspotting werkt vooral goed waar iets vastzit: waar het water in de sloot stilstaat, brengt het de stroom weer op gang.
Brainspotting bij complexe PTSS en dissociatie
Trauma is breder dan de diagnose PTSS. Naast PTSS na een duidelijke gebeurtenis bestaan ontwikkelingstrauma, hechtingstrauma, vroegkinderlijk trauma, relationeel trauma en langdurige emotionele verwaarlozing. Die vormen hebben vaak geen duidelijk beginpunt. Ze leven door het hele systeem heen, als een voortdurend spanningspatroon, en vallen daardoor regelmatig tussen wal en schip.
Brainspotting sluit daar goed op aan, omdat het niet afhankelijk is van herinnering, chronologie, taal of cognitieve analyse. Je hoeft niet te weten wat er gebeurde of te kunnen vertellen waarom het je zo raakt. Het lichaam bepaalt het tempo; niet de therapeut en niet het verhaal.
Wat is dissociatie?
Dissociatie ontstaat wanneer delen van een ervaring worden afgesplitst, omdat ze op dat moment niet te verwerken waren. Het is geen exotisch verschijnsel, maar de tegenhanger van associatie: ons bewustzijn zoekt van nature verbinding, en dissociatie onderbreekt dat tijdelijk om te beschermen. Het kan zich uiten als afwezigheid, niet meer voelen, wegvallen van tijd, emotionele verdoving of delen van jezelf die niet met elkaar verbonden lijken.
Brainspotting forceert geen herinneringen, vraagt geen uitgebreide verhalen en werkt binnen de grenzen van wat je kunt verdragen. Daarom kan het dissociatieve patronen verzachten en het systeem weer helpen verbinden.
Belangrijk: bij complex trauma en dissociatie is ervaring met het klachtenbeeld belangrijker dan het beheersen van brainspotting. Werk alleen met een therapeut die stabilisatie begrijpt, lichamelijke signalen herkent, gefaseerd opbouwt en dissociatieve reacties kan helpen reguleren.
Brainspotting voor sport, muziek en zakelijke performance
Brainspotting staat bekend als traumamethode, maar heeft een tweede, vaak onderbelichte kant: performance enhancement. Het helpt niet alleen bij pijn en blokkades, maar ook bij het verbeteren van sportieve, muzikale en professionele prestaties.
Prestaties falen zelden door gebrek aan talent, training of wilskracht. Vaker liggen er kleine sporen onder: microtrauma’s in het lichaam, oude afwijzing, de stem van een strenge coach of ouder, angst om gezien te worden. Het lichaam slaat alles op, ook pijn die op het eerste gezicht niet traumatisch lijkt. Daarmee is performancewerk in feite fijnzinnig traumawerk.
Hoe dat er in de praktijk uitziet
- Sporters: we bootsen de beweging na waarin het misgaat, zodat het zenuwstelsel precies dát verwerkt wat vastzit.
- Musici en performers: je speelt de passage of verbeeldt het podium, en we brainspotten de spanning die opkomt.
- Blessures en lichamelijke blokkades: met bodyspotting richten we ons rechtstreeks op een lichaamsgebied.
- Ondernemers en leiders: spreken in het openbaar, conflicten, beslissen onder druk, presteren onder het oog van anderen.
Bij leiders zitten onder die situaties vaak dezelfde sporen: angst om af te wijzen of te falen, perfectionisme, oude loyaliteiten, een verantwoordelijkheid die groter voelt dan je draagvermogen. Brainspotting schoont die onderstroom op, waardoor leiderschap vrijer en krachtiger wordt.
Iedere situatie waarin je altijd kon wat nu niet meer lukt, is een reden om aan brainspotting te denken.
Hoeveel sessies heb je nodig?
Dit is de meest gestelde vraag, en een begrijpelijke: je wilt weten waar je aan begint. Het eerlijke antwoord is dat het per persoon, per klacht en per situatie verschilt. Toch is er een goede richtlijn.
Begin met twee tot drie sessies
David Grand spreekt van een double-session model: de eerste sessie opent, de tweede werkt met wat er loskomt. Dat haalt de druk weg van die eerste sessie. In de praktijk blijken twee tot drie sessies een uitstekend startpunt:
- De eerste sessie opent het systeem.
- De tweede werkt door wat er geactiveerd is.
- De derde geeft vaak de eerste echte lijn in het proces.
Twee of drie sessies zijn overzichtelijk, financieel te overzien en intens genoeg om effect te voelen. Bijna iedereen merkt in die eerste sessies beweging: meer rust, minder spanning, meer energie of een doorbraak in inzicht.
Als de hulpvraag verschuift
Als de grootste druk van de ketel is, verandert vaak de vraag. Mensen komen voor een klacht en gaan door omdat er ruimte ontstaat, diepere lagen opengaan en persoonlijke ontwikkeling mogelijk wordt. Brainspotting is daarmee niet alleen klachtgericht, maar ook ontwikkelingsgericht.
Langdurig trauma vraagt meer tijd
Bij langdurig of complex trauma zijn meer sessies normaal, soms tientallen. Dat betekent niet dat het niet werkt, maar dat er veel gebeurt: het verschil tussen een klacht verhelpen en een heel systeem reorganiseren. Brainspotting werkt daarbij ook als procesdiagnostiek: door te werken zie je waar blokkades zitten en waarom iets niet beweegt.
Een goede brainspottingtherapeut kiezen
Brainspotting is een methode, geen beroep. De kwaliteit van een sessie hangt minder af van het brainspottingcertificaat dan van wie het toepast. Let daarom op de totale expertise en praktijkvoering van een therapeut:
- Is de therapeut geregistreerd als psycholoog, psychotherapeut of in een ander erkend beroepsregister?
- Heeft hij of zij ervaring met jouw type klacht, zeker bij complex trauma of dissociatie?
- Hoe ver is de brainspottingopleiding: Phase 1 en 2, of verder tot Certified Practitioner of Consultant?
- Voelt het contact veilig? Bij brainspotting is de afstemming tussen jou en de therapeut het werkzame bestanddeel.
Op de internationale website van David Grands organisatie staat een lijst van practitioners, consultants en trainers. Er bestaat ook een Nederlandse lijst, maar de criteria daarvoor liggen lager. Kijk dus altijd verder dan de lijst.
Brainspotting bij Triunify
Diepgang voor ondernemers en leiders
Dirk Jan Versluis werkt als psycholoog NIP al jaren met brainspotting: van topsporters en musici tot complexe traumabehandeling in een klinische setting en groepsprogramma’s voor leiders. Anne-Marie Versluis is Certified Brainspotting Practitioner. Samen begeleiden we bij Triunify ondernemers en leiders bij wie het dieper zit dan gedrag.
Brainspotting is bij ons geen losse techniek, maar onderdeel van een integrale aanpak: persoonlijk en zakelijk in één traject, met de diepgang van therapie en de taal van het bedrijfsleven. Geen wachtlijst, geen verwijzing en geen diagnose.
Gratis en vertrouwelijk, 45 minuten, online of in regio Gouda.
Veelgestelde vragen over brainspotting
Wat is brainspotting in één zin?
Brainspotting is een brain-based traumatherapie waarbij je je blik richt op één specifieke oogpositie, de brainspot, zodat het zenuwstelsel spanning en trauma kan verwerken zonder dat je er veel over hoeft te praten.
Wie heeft brainspotting ontwikkeld?
De Amerikaanse psychotherapeut David Grand, in 2003. Hij werkte toen met EMDR en ontdekte bij een jonge kunstschaatsster dat één vaste oogpositie een veel diepere verwerking op gang bracht dan de bewegende oogbewegingen.
Wat is het verschil tussen brainspotting en EMDR?
EMDR werkt met bewegende prikkels zoals oogbewegingen of tikjes en volgt een vast protocol van acht fasen. Brainspotting werkt met één vaste oogpositie, zonder vast protocol, en vraagt weinig tot geen praten. EMDR is wetenschappelijk beter onderbouwd en staat in behandelrichtlijnen; brainspotting is jonger en het onderzoek is kleiner, maar veelbelovend.
Is brainspotting wetenschappelijk bewezen?
Nog niet in dezelfde mate als EMDR. Er zijn kleinere studies met positieve resultaten, waaronder een vergelijking met EMDR bij 76 mensen met traumaklachten waarin beide methoden de klachten duidelijk verminderden. Grote gerandomiseerde studies ontbreken nog.
Hoeveel sessies brainspotting heb je nodig?
Begin met twee tot drie sessies. Daarna weet je of het werkt en wat de volgende stap is. Bij langdurig of complex trauma zijn meestal meer sessies nodig, soms tientallen.
Moet je tijdens brainspotting praten?
Nee. Praten mag, maar het hoeft niet. De verwerking gebeurt grotendeels onder de taal, in het lichaam en het zenuwstelsel.
Is brainspotting zwaar of eng?
Meestal niet. Een sessie verloopt rustig en de therapeut bewaakt het tempo. Je kunt wel lichamelijke reacties voelen zoals spanning, warmte, tranen of moeheid. Na een sessie ben je vaak moe, maar ook lichter.
Wordt brainspotting vergoed?
Dat hangt af van wie het geeft en in welk kader. Bij Triunify werken we zonder verwijzing en zonder diagnose, voor ondernemers en leiders. Je betaalt zelf of via je bedrijf.
Wil je weten wat brainspotting voor jou kan betekenen?
In een gratis strategiegesprek van 45 minuten verkennen we je vraag en kijken we of brainspotting, of een breder traject, bij je past.