Kennisbank · Methoden
Werkt brainspotting echt? Wat het onderzoek zegt
Werkt brainspotting echt? In de praktijk zien therapeuten wereldwijd sterke resultaten. Tegelijk is er wetenschappelijk nog veel onbeantwoord. En nu de methode ruim twintig jaar bestaat, is de vraag naar een stevigere onderbouwing ook terecht. In dit artikel lees je eerlijk wat het onderzoek zegt, waar de kritiek zit en waarom brainspotting zo lastig te onderzoeken is.
Door Dirk Jan Versluis, psycholoog NIP. Bijgewerkt op 17 oktober 2026.
Inhoud
Het korte antwoord
Ja, brainspotting werkt bij veel mensen, en er zijn effectstudies met positieve resultaten. Maar het is nog niet zo uitgebreid onderzocht als bijvoorbeeld EMDR of cognitieve gedragstherapie, en het onderzoek dat er is, is methodisch niet altijd sterk. Wie zekerheid zoekt op het niveau van behandelrichtlijnen, vindt die (nog) niet bij brainspotting.
Wat de praktijk laat zien
Brainspotting bestaat ruim twintig jaar. In die tijd hebben zich veel zeer ervaren traumatherapeuten laten opleiden in de methode, ook als ze al uitgebreid geschoold waren in andere methoden, van EMDR tot Somatic Experiencing. Ze passen brainspotting vaak en graag toe.
“Op de brainspottingtrainingen kwamen, zeker in de beginjaren, vooral zeer ervaren therapeuten. Geen mensen die halverwege hun leven ook coach wilden worden, maar bijvoorbeeld Adleriaanse psychotherapeuten die een verdieping in hun vak zochten. Brainspotting trok bijzondere therapeuten aan, en ook bijzondere cliënten: zoekers die iets misten in de bestaande therapieën.”
Door de nadruk die David Grand erop legde, trok brainspotting ook veel topsporters, artiesten en musici aan die met hun neurofysiologie wilden werken: voorbij het praten. Ook buiten de brainspottingwereld zijn er waarderende geluiden. Volgens het vakblad Psychotherapy Networker noemde traumaspecialist Bessel van der Kolk brainspotting onder de methoden waarmee hij veel succes zag. De Amerikaanse neuroloog en traumaspecialist Robert Scaer beschrijft in The Trauma Spectrum hoe brainspotting werkt via een diepe afstemming tussen therapeut en cliënt, en schrijft dat het niet alleen ontspanning oplevert, maar herstel van het evenwicht in het zenuwstelsel.
“A very important leap forward in helping people resolve trauma. […] I know because I use it regularly.”
Wat het onderzoek zegt
Een overzicht van de belangrijkste studies tot nu toe:
- Hildebrand, Grand en Stemmler (pilot, 2014). 22 cliënten uit Duitsland en de VS met PTSS-klachten kregen drie sessies brainspotting. De klachten namen significant af.
- Hildebrand, Grand en Stemmler (2017). 76 volwassenen na een traumatische gebeurtenis kregen drie sessies van 60 minuten EMDR (23) of brainspotting (53). In beide groepen namen de PTSS-klachten duidelijk af, ook na zes maanden. De effecten waren bij EMDR groter (effectgrootte 1,19 tot 1,76) dan bij brainspotting (0,74 tot 1,04). De groepen waren niet willekeurig ingedeeld.
- Anderegg (gegeneraliseerde angststoornis). 59 patiënten werden willekeurig verdeeld over cognitieve gedragstherapie, EMDR en brainspotting, met 19 mensen in een wachtlijstgroep. Alle drie de behandelingen gaven een klinisch relevante verbetering; brainspotting en EMDR kwamen er het best uit.
- D’Antoni en collega’s (2022). 40 psychologen en artsen behandelden elk vier nare herinneringen met één sessie van 40 minuten: EMDR, brainspotting, body scan-meditatie of een controleconditie (een boek lezen). EMDR en brainspotting verminderden de spanning het sterkst, ook bij follow-up.
- Palsimon (2022). Een eerste studie naar de werkzaamheid van brainspotting bij Filipijnse vrouwen met ernstige PTSS.
- Gerandomiseerde studie met cognitieve gedragstherapie. Brainspotting gecombineerd met gedragstherapie, “direct” versus “later” toegepast. De groep die direct brainspotting kreeg, reageerde sneller; beide groepen lieten aan het eind grote effecten zien. De onderzoekers wijzen zelf op flinke beperkingen.
- Casusbeschrijvingen, onder meer over een slachtoffer van de aanslag op de Bataclan in Parijs (Masson en collega’s, 2017).
- Hypothesen over de werking (Corrigan en Grand, 2013; Corrigan, Grand en Raju, 2015), over de rol van de middenhersenen. Dit zijn verklaringsmodellen, geen effectstudies.
Daarnaast wijst nieuwer hersenonderzoek op een verband tussen visuele verwerking en traumaklachten. Dat gaat niet over brainspotting zelf, maar maakt het idee dat het blikveld een rol speelt bij trauma wel aannemelijker.
Het volledige overzicht met links naar de studies vind je op brainspotting.com.
Waarom brainspotting lastig te onderzoeken is
Dat er nog weinig groot onderzoek is, heeft deels met de methode zelf te maken.
- Het laat zich moeilijk standaardiseren. In brainspotting is het uncertainty principle leidend. Buiten het zogeheten dual attunement frame, de afstemming tussen therapeut en cliënt, ligt er geen vaste structuur. Onderzoek vraagt juist om een vast protocol.
- Het wordt weinig in klinische programma’s gebruikt. Veel brainspottingtherapeuten werken vrijgevestigd. Mond-tot-mondreclame werkt dan prima, maar grote effectstudies opzetten is lastig.
- Het wordt breed ingezet. Brainspotting wordt niet alleen gebruikt voor PTSS-herbelevingen, maar ook voor angst, lichamelijke spanning, blokkades en persoonlijke groei. Welke klacht ga je dan meten?
- De meest bijzondere effecten zijn moeilijk te meten. Wat mensen in sessies meemaken, laat zich niet makkelijk vangen in een vragenlijst.
De kritiek op brainspotting, nuchter bekeken
Er is ook kritiek op brainspotting. Een deel daarvan is terecht, een deel verdient wat nuance. De meest gehoorde punten op een rij:
1. Te weinig en te klein onderzoek
Klopt. Grote gerandomiseerde studies ontbreken nog. Maar brainspotting is een nieuwe therapie die nog niet aansluit bij de bestaande onderzoeksprogramma’s aan universiteiten en in de ggz. Grootschalig onderzoek volgt meestal pas als een methode daar is ingebed.
2. Onderzoek door de bedenker zelf
David Grand is medeauteur van een deel van de studies, en onafhankelijke herhaling is zeker nodig. Tegelijk: je gaat pas iets onderzoeken als je erin gelooft. Dat onderzoekers zoals de Schotse psychiater Frank Corrigan en neurowetenschapper Damir del Monte betrokken raakten bij brainspotting, kwam voort uit interesse. Dat maakt het nog geen vriendjespolitiek.
3. Onderzoek bij niet-klinische groepen
Sommige studies keken naar gezonde volwassenen, zoals psychologen en artsen. Dat is een beperking, maar ook logisch: zolang er nog weinig klinisch met brainspotting wordt gewerkt, zijn klinische onderzoeksgroepen moeilijk te vinden.
4. De naam doet een aanname
Dat een plek in je blikveld echt een plek in je hersenen is, is niet bewezen. Dat klopt. Maar brainspotting is een merknaam, geen wetenschappelijke claim, en dat mag.
5. Onduidelijk wat het werkzame bestanddeel is
Komt het effect door de oogpositie, door de aandacht of door de relatie met de therapeut? Dat is een terechte vraag. Maar ook van cognitieve gedragstherapie weten we wetenschappelijk eigenlijk niet precies hoe het werkt. Dat geldt voor veel therapievormen.
6. Publicaties in minder sterke tijdschriften
Eens. Een deel van de studies is gepubliceerd in tijdschriften met een minder strenge beoordeling. Ook daarom is verder onderzoek nodig.
7. Een commercieel model
Brainspotting is een merknaam met betaalde trainingen. Dat klopt, maar dat geldt ook voor andere therapievormen. EMDR is zeker ook big business.
Grand zelf is altijd eerlijk geweest over wat wel en niet bewezen is. Hij doet niet pretentieus en spreekt over we honor other modalities: respect voor andere methoden.
En als brainspotting bij jou niet werkt?
Dat kan iemand zo ervaren. Soms past de methode niet, soms het moment niet, soms de therapeut niet.
“In vele duizenden sessies is mijn ervaring dat het eigenlijk altijd iets in beweging zet. Het gaat er ook niet om dat het brainspotting heet. Waar je kijkt en het contact met de therapeut zijn heel fundamentele dingen. Die werken altijd, welke merknaam je er ook aan geeft.”
Lees ook Brainspotting of EMDR: wat is het verschil? en wat brainspotting is en hoe het werkt.
Bij Triunify
Brainspotting voor ondernemers en leiders
Bij Triunify werken Dirk Jan en Anne-Marie Versluis al jaren met brainspotting, als onderdeel van coaching en therapie voor ondernemers en leiders. We zijn eerlijk over wat wel en niet bewezen is, en kijken per persoon of brainspotting past, of dat een andere aanpak beter werkt.
Gratis en vertrouwelijk, 45 minuten, online of in Stolwijk.
Veelgestelde vragen
Is brainspotting wetenschappelijk bewezen?
Gedeeltelijk. Er zijn effectstudies met positieve resultaten, waaronder vergelijkingen met EMDR. Maar de studies zijn klein, en grote gerandomiseerde studies ontbreken nog. Brainspotting is daarmee veelbelovend, maar minder goed onderbouwd dan EMDR of cognitieve gedragstherapie.
Werkt brainspotting echt?
Bij veel mensen wel. In de praktijk zien therapeuten sterke resultaten, en ook in onderzoek nemen klachten af. Hoe groot het effect is ten opzichte van andere methoden, moet verder onderzoek uitwijzen.
Wat is de kritiek op brainspotting?
Vooral dat het onderzoek klein is, deels is uitgevoerd door de bedenker zelf, soms bij niet-klinische groepen plaatsvond, en dat niet bewezen is dat een plek in het blikveld echt een plek in de hersenen is. Een deel van die kritiek is terecht; een deel geldt ook voor andere, gevestigde therapievormen.
Waarom is er zo weinig onderzoek naar brainspotting?
De methode laat zich moeilijk standaardiseren, wordt vooral door vrijgevestigde therapeuten gebruikt en wordt breed ingezet. Dat maakt grote effectstudies lastig. De methode bestaat bovendien pas sinds 2003.
Is brainspotting even goed als EMDR?
In de studie van Hildebrand en collega’s (2017) namen de klachten bij beide methoden duidelijk af, met grotere effecten bij EMDR. In de studie van D’Antoni en collega’s (2022) deden EMDR en brainspotting het vergelijkbaar goed. Lees meer in Brainspotting of EMDR.
Lees ook
Benieuwd of brainspotting bij je past?
In een gratis strategiegesprek van 45 minuten kijken we samen wat er speelt en welke aanpak het beste werkt.