Kennisbank · Methoden
Brainspotting of EMDR: wat is het verschil, en wat past bij jou?
Wie over brainspotting hoort, denkt vaak meteen aan EMDR. Logisch, want brainspotting is eruit voortgekomen. Toch zijn het, als je ze beter kent, twee heel verschillende vormen van traumatherapie. In dit artikel lees je waar ze op elkaar lijken, waar ze verschillen en wanneer welke methode het beste past.
Door Dirk Jan Versluis, psycholoog NIP. Bijgewerkt op 17 oktober 2026.
Inhoud
Waarom brainspotting en EMDR vaak worden vergeleken
Brainspotting wordt bijna altijd naast EMDR gelegd. Soms ook naast hypnose, omdat je in een sessie in een diepere, wat hypnose-achtige bewustzijnstoestand kunt komen. Maar de vergelijking met EMDR ligt het meest voor de hand.
Dat is ook terecht. Beide zijn vormen van traumatherapie, beide werken met de ogen en het blikveld, en beide voelen een beetje anders dan een gewoon gesprek. Bovendien is brainspotting rechtstreeks uit EMDR ontstaan.
Brainspotting is uit EMDR ontstaan
Brainspotting is ontdekt door de Amerikaanse psychotherapeut David Grand. Hij was zelf een bekende EMDR-trainer en schreef er een boek over: Emotional Healing at Warp Speed. In een vorig leven, zou je kunnen zeggen, was Grand helemaal into EMDR.
Tijdens zijn EMDR-werk merkte hij dat er op specifieke plekken in het blikveld iets bijzonders gebeurde. Bij EMDR beweegt de therapeut zijn vingers voortdurend van links naar rechts, als een soort ruitenwisser. In zijn boek Brainspotting: The Revolutionary Therapy for Rapid and Effective Change beschrijft Grand in het hoofdstuk Breakthrough with an Ice Skater hoe hij in 2003, bij een jonge kunstschaatsster, die beweging op één punt liet stilvallen. Juist dat pauzeren leidde tot een enorme doorbraak.
Het ging dus niet om de voortdurende beweging, maar om het stilstaan op het juiste punt. Daaruit groeide het werken met één vaste oogpositie: brainspotting.
Grand is altijd eerlijk geweest over waar hij op voortbouwde. Hij heeft nooit beweerd dat hij het werken met één punt heeft uitgevonden. Meditaties met één punt van aandacht komen ook voor in onder meer Tibetaanse en Russische tradities. Grand zei daarover weleens: we gave it prominence. Hij heeft het niet uitgevonden, maar wel een prominente plek gegeven.
Twee richtingen: sneller of juist langzamer
Interessant is dat EMDR en brainspotting zich sindsdien in tegengestelde richtingen hebben ontwikkeld.
Binnen EMDR, zeker in Nederland, is de afgelopen jaren veel aandacht gekomen voor de werkgeheugenhypothese. Het idee: EMDR werkt doordat je werkgeheugen tegelijk bezig is met de herinnering en met een andere taak, waardoor de herinnering minder heftig wordt. Dat heeft geleid tot varianten die het werkgeheugen nog zwaarder belasten, zoals EMDR 2.0, met snellere bewegingen en extra prikkels.
Grand ging de andere kant op. Met wat hij natural flow EMDR noemde, bewoog hij al naar een langzamer en natuurlijker tempo. Minder wegwissen, meer een soort mindful aanwezig zijn bij wat er opkomt. Dat mondde uit in brainspotting: één punt, stilte en volgen wat er in het lichaam gebeurt.
Wat brainspotting en EMDR gemeen hebben
- Beide zijn vormen van traumatherapie
- Beide werken met de ogen en het blikveld
- Beide richten zich op het verwerken van ervaringen die vastzitten
- Beide werken voorbij het praten alleen
- Brainspotting is uit EMDR voortgekomen, dus de wortels zijn dezelfde
De belangrijkste verschillen
- Werking. EMDR werkt met bewegende prikkels, zoals oogbewegingen of tikjes. Brainspotting werkt met één vaste oogpositie waar de aandacht blijft rusten.
- Structuur. EMDR volgt een vast protocol en is daarmee vooral een techniek. Brainspotting is een open model dat volgt wat zich aandient.
- Doel. EMDR richt zich op het verminderen van een klacht, of specifiek op een stuk getraumatiseerd bewustzijn. Brainspotting gaat ook over dieper liggende zijnstoestanden.
- De rol van de therapeut. Bij brainspotting krijg je als therapeut veel meer mee van wat de cliënt inbrengt. Het is ook voor de therapeut een intensere ervaring.
- Wetenschap. EMDR is goed onderzocht en staat in behandelrichtlijnen. Brainspotting staat wetenschappelijk nog in de kinderschoenen.
De Britse brainspottingtrainer Mark Grixti, eerder zelf ervaren EMDR-trainer, verwoordde het verschil treffend. EMDR voelde voor hem als doing it to them, brainspotting als doing it with them.
Van een klacht opruimen naar zijn
Wie beide methoden goed kent, ontdekt dat ze eigenlijk niet goed te vergelijken zijn. Denk aan de bewustzijnskaart van David Hawkins. Die schaal van bewustzijnsniveaus kun je grofweg in drie lagen verdelen: onderin hebben, in het midden doen, en bovenin, in het spirituele paradigma, zijn. EMDR werkt vooral op het niveau van doen: een klacht aanpakken en onder controle krijgen. Brainspotting beweegt veel meer naar zijn.
Daarmee sluit brainspotting aan bij een bredere beweging in de psychologie. Ook nieuwere therapieën in de ggz, zoals acceptatie- en commitmenttherapie, richten zich meer op meditatieve elementen, levenskwaliteit en wat er werkelijk toe doet, boven het controleren van een klacht.
Dat maakt brainspotting voor sommigen zweveriger en vager. Tegelijk kan het transformatiever zijn. Als brainspotting goed pakt, kan het ook een instrument zijn om iemands bewustzijnsontwikkeling verder te begeleiden. EMDR doet dat in principe niet: het ruimt trauma op. En dat is op zichzelf al fantastisch.
“Juist bij hechtingstrauma en chronisch trauma, waar niet één gebeurtenis speelt maar de impact je hele zijn raakt, is brainspotting volgens mij fundamenteler. Het is soms gelaagder en minder geordend dan EMDR, maar het heeft de potentie om dieper te gaan.”
Brainspotting of EMDR: wat past bij jou?
Geen van beide is in absolute zin beter. De keuze hangt af van wat er speelt en wat je zoekt.
EMDR ligt meer voor de hand als
- het gaat om een afgebakende gebeurtenis, zoals een ongeluk of een overval
- je houdt van structuur en een duidelijk protocol
- je zekerheid zoekt op het niveau van behandelrichtlijnen
Brainspotting ligt meer voor de hand als
- het gaat om hechtingstrauma of chronisch trauma, zonder één duidelijke gebeurtenis
- je met praten en analyseren niet verder komt
- je klachten ook in je lichaam voelt
- je niet alleen van een klacht af wilt, maar ook verder wilt groeien
Veel mensen komen pas bij brainspotting uit nadat gesprekstherapie of EMDR onvoldoende hielp. Lees meer over wat brainspotting is en hoe het werkt.
Wat zegt het onderzoek?
EMDR is een gevestigde therapie. De methode is uitgebreid onderzocht en wordt in internationale behandelrichtlijnen aanbevolen bij posttraumatische stressklachten.
Brainspotting is nog een new kid on the block. Het onderzoek is kleiner en roept meer fundamentele vragen op. Het bekendste onderzoek is een vergelijking met EMDR door Hildebrand, Grand en Stemmler (2017) bij 76 volwassenen met traumaklachten. In beide groepen namen de klachten duidelijk af, ook na zes maanden. Grote gerandomiseerde studies ontbreken nog.
Kortom: wie zekerheid zoekt, vindt die (nog) bij EMDR. Wie verder wil waar andere methoden stoppen, vindt in brainspotting een serieuze optie.
Innerlijk Leven Podcast
Luister: verdieping in de podcast
In aflevering #83 van de Innerlijk Leven Podcast vergelijkt Dirk Jan Versluis brainspotting en EMDR uitgebreid: de oorsprong, de werking en wat het verschil in de praktijk betekent.
Bij Triunify
Brainspotting voor ondernemers en leiders
Bij Triunify werken Dirk Jan en Anne-Marie Versluis al jaren met brainspotting. We zetten het in bij ondernemers en leiders bij wie het dieper zit dan gedrag: oude pijn, hechtingspatronen en spanning die zich niet laat wegpraten. Zo combineren we de diepgang van brainspotting met coaching op je leiderschap en je bedrijf.
Gratis en vertrouwelijk, 45 minuten, online of in Stolwijk.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen brainspotting en EMDR?
EMDR werkt met bewegende prikkels en een vast protocol en richt zich vooral op het verminderen van een klacht. Brainspotting werkt met één vaste oogpositie, is een open model en gaat ook over dieper liggende zijnstoestanden. EMDR is beter onderzocht.
Is brainspotting een soort EMDR?
Nee, al is het er wel uit ontstaan. David Grand, de ontdekker van brainspotting, was zelf EMDR-trainer. Maar de werking, het tempo en de rol van de therapeut zijn duidelijk anders.
Wat is beter, EMDR of brainspotting?
Geen van beide is in absolute zin beter. EMDR ligt voor de hand bij een afgebakende gebeurtenis en als je structuur zoekt. Brainspotting past vaak beter bij hechtingstrauma, chronisch trauma en klachten die je in je lichaam voelt.
Is brainspotting wetenschappelijk bewezen?
Nog niet in dezelfde mate als EMDR. Er zijn kleinere studies met positieve resultaten, waaronder een vergelijking met EMDR bij 76 mensen. Grote gerandomiseerde studies ontbreken nog.
Lijkt brainspotting op hypnose?
Je kunt in een sessie in een diepere, wat hypnose-achtige bewustzijnstoestand komen. Maar je blijft bij bewustzijn en houdt zelf de regie. Het is geen hypnose.
Kan ik na EMDR nog brainspotting doen?
Ja. Veel mensen komen bij brainspotting uit nadat EMDR of gesprekstherapie onvoldoende hielp, bijvoorbeeld omdat er geen duidelijke herinnering is of omdat de klachten vooral in het lichaam zitten.
Lees ook
Twijfel je welke aanpak bij je past?
In een gratis strategiegesprek van 45 minuten kijken we samen wat er speelt en welke route het beste werkt.