Kennisbank · Perfectionisme en zelftwijfel
Imposter syndroom bij ondernemers en leiders
Van buiten succesvol, van binnen het gevoel dat je door de mand gaat vallen. Het imposter syndroom komt juist voor bij mensen die het ver hebben geschopt. In dit artikel lees je wat het is, waar het vandaan komt en waarom harder werken het niet oplost.
Door Dirk Jan Versluis, psycholoog NIP. Bijgewerkt op 17 oktober 2026.
Inhoud
Wat is het imposter syndroom?
Het imposter syndroom, ook wel bedriegerssyndroom genoemd, is het hardnekkige gevoel dat je je succes niet verdient. Je hebt het idee dat anderen je overschatten en dat het een kwestie van tijd is voordat ze ontdekken dat je het eigenlijk niet kunt.
De psychologen Pauline Clance en Suzanne Imes beschreven het verschijnsel in 1978 als het impostor phenomenon. Ze zagen het bij succesvolle vrouwen die, ondanks diploma’s en prestaties, overtuigd waren dat ze niet zo capabel waren als anderen dachten. Later bleek het patroon bij mannen en vrouwen voor te komen, in alle sectoren.
Belangrijk om te weten: het imposter syndroom is geen psychiatrische diagnose. Het is een patroon van denken en voelen. Juist daarom wordt het vaak niet herkend, ook niet door de mensen die er zelf last van hebben.
Kenmerken: hoe herken je het?
Het imposter syndroom laat zich niet altijd zien als twijfel. Vaak zie je het terug in gedrag dat van buiten juist sterk of zorgvuldig lijkt:
- je schrijft succes toe aan geluk, timing of anderen, en mislukkingen aan jezelf
- je bereidt je overdreven voor, of stelt juist uit tot het laatste moment
- complimenten voelen ongemakkelijk; je wuift ze weg of gelooft ze niet
- je bent bang dat iemand “ontdekt” wat je niet weet
- je legt de lat steeds hoger: elk resultaat verschuift het doel
- je vergelijkt jezelf voortdurend met anderen die het “echt” kunnen
- je vraagt liever geen hulp, omdat dat zou laten zien dat je tekortschiet
Veel mensen herkennen zich in een paar van deze punten. Het wordt een probleem als het patroon je energie kost, je beslissingen beïnvloedt of je tegenhoudt om de volgende stap te zetten.
Waarom juist ondernemers en leiders?
Het klinkt tegenstrijdig: wie veel bereikt, zou zeker van zichzelf moeten zijn. Maar het imposter syndroom gedijt juist bij succes. Een paar redenen waarom ondernemers en leiders er gevoelig voor zijn:
- Je groei loopt voor op je zelfbeeld. Je bedrijf groeit sneller dan het beeld dat je van jezelf hebt. Je bent directeur van veertig mensen, maar voelt je nog de starter van toen.
- Er is geen externe maatstaf. In loondienst krijg je beoordelingen en promoties. Als ondernemer bepaal je zelf of het goed genoeg is, en dat oordeel is vaak streng.
- Je staat er alleen voor. Wie aan de top staat, deelt twijfel zelden. Zo kan het gevoel ongecorrigeerd groeien.
- Elke fase is nieuw. Bij elke volgende stap doe je iets wat je nooit eerder deed. Dat voedt het gevoel dat je het eigenlijk niet kunt.
De oorzaak: geen gebrek aan kunnen
Het imposter syndroom zegt weinig over je werkelijke capaciteiten. Het zegt meer over hoe je ooit hebt geleerd naar jezelf te kijken. In onze praktijk zien we vaak een paar achtergronden terugkomen:
- waardering die afhing van prestaties: je was pas goed als je iets bereikte
- een rol als “het kind dat het aankon”, zodat twijfel of kwetsbaarheid geen ruimte kreeg
- hoge eisen in het gezin, op school of in de sport
- ervaringen van afwijzing of beschaming die nooit een plek kregen
Het gevoel een bedrieger te zijn is dan eigenlijk een oude bescherming. Wie zelf als eerste aan zichzelf twijfelt, kan niet verrast worden door de kritiek van een ander. Dat maakt het patroon zo taai: het voelt als realisme, terwijl het een oude bescherming is.
Een probleem van zijn, niet van doen
Het imposter syndroom is in de kern een probleem van de zijnslaag. Er ligt veel nadruk op doen: presteren, bewijzen, leveren. Wat ontbreekt, is onvoorwaardelijke zelfliefde en zelfwaardering: het gevoel dat je er mag zijn, los van wat je doet.
Je zou het imposter syndroom daarom ook voorwaardelijke liefde kunnen noemen. Je bent pas goed als je iets bereikt. En omdat geen enkele prestatie dat gat vult, blijft het gevoel terugkomen. Wat nodig is, is een transitie van doen naar zijn.
Het komt vooral voor bij dragers: mensen die gewend zijn veel verantwoordelijkheid op zich te nemen, vaak al als kind in hun gezin. Ze dragen niet alleen taken, maar ook traumasporen en psychologische thema’s van anderen op hun schouders. Daarom hoort bij het imposter syndroom ook een zeker gewicht en serieusheid. Het is meer dan onzekerheid.
Het raakt aan de Foundation, de eerste van de zeven pijlers uit mijn boek De zeven pijlers van krachtige innerlijke ontwikkeling: het fundament van eigenwaarde waarop al het andere rust.
Wat helpt, en wat niet
Wat meestal niet werkt
Meer bereiken. Het ligt voor de hand om het gevoel weg te werken met nog een resultaat, nog een diploma of nog een groeistap. Maar omdat het patroon elk succes wegverklaart, verschuift de lat gewoon mee. Ook positief denken of jezelf toespreken helpt zelden lang, omdat het de onderliggende overtuiging niet raakt.
Wat wel helpt
- Het patroon benoemen. Herkennen dat het een bekend patroon is, en geen objectieve waarheid, haalt er al veel kracht uit.
- Gevoel en feiten scheiden. Schrijf op wat je werkelijk hebt gedaan en welke feedback je kreeg. Leg dat naast het gevoel dat je het niet verdient.
- Het delen. Schaamte groeit in stilte en krimpt als je het uitspreekt, bij een compagnon, een mentor of een professional. De meeste mensen blijken het te herkennen.
- Werken aan wat eronder zit. Als het patroon diep zit, helpt het om te onderzoeken waar het vandaan komt en wat het ooit beschermde. Dan verandert niet alleen je gedachte, maar ook het gevoel.
Het doel is niet dat twijfel verdwijnt. Twijfel hoort bij groeien. Het doel is dat twijfel niet meer bepaalt welke stappen je zet.
Innerlijk Leven Podcast
Luister: verdieping in de podcast
In de Innerlijk Leven Podcast gaat Dirk Jan Versluis dieper in op de innerlijke stemmen die succes ondermijnen, en op zelfbeeld en zelfvertrouwen.
Bij Triunify
Als het gevoel je tegenhoudt
Bij Triunify werken we met ondernemers en leiders die van buiten succesvol zijn en van binnen blijven twijfelen. We kijken niet alleen naar het gedrag, maar naar het patroon eronder en waar het vandaan komt. Dat noemen we ondernemerspsychologie: de taal van het bedrijfsleven, met de diepgang van de psychologie.
Gratis en vertrouwelijk, 45 minuten, online of in Stolwijk.
Veelgestelde vragen
Wat is het imposter syndroom in één zin?
Het hardnekkige gevoel dat je je succes niet verdient en dat anderen binnenkort ontdekken dat je het eigenlijk niet kunt, ondanks bewijs van het tegendeel.
Is het imposter syndroom een stoornis?
Nee. Het is geen officiële diagnose, maar een herkenbaar patroon van denken en voelen. Het kan wel samengaan met perfectionisme, stress of somberheid.
Waarom hebben juist succesvolle mensen er last van?
Omdat hun groei vaak sneller gaat dan hun zelfbeeld, ze weinig externe bevestiging krijgen en bij elke nieuwe stap opnieuw iets doen wat ze nog niet eerder deden.
Gaat het vanzelf over?
Soms wordt het minder met ervaring. Maar omdat het patroon succes wegverklaart, blijft het bij veel mensen terugkomen bij elke nieuwe stap. Dan helpt het om aan de onderliggende overtuiging te werken.
Wanneer is het verstandig hulp te zoeken?
Als het gevoel je energie kost, je beslissingen beïnvloedt, je slaap of relaties raakt, of je tegenhoudt om de volgende stap in je werk te zetten.
Lees ook
Wil je weten wat er onder jouw twijfel zit?
In een gratis strategiegesprek van 45 minuten verkennen we wat je tegenhoudt en wat je volgende stap is.